متن زیر به قلم استاد پرویز شهریاری در صفحه نخست ماهنامه چیستا شماره 128/129 اردیبهشت و خرداد 1375 چاپ شده است.برای یاد بود و بزرگداشت این استاد به نام، بار دیگر با گوشه ای از دیدگاه های او آشنا می شویم:
ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﺷﻤﺎﺭﻩ ﭼﯿﺴﺘﺎ ﺗﻼﺵ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﯾﻢ ﺩﻭ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺍﺯ ﮐﻮﺷﻨﺪﮔﺎﻥ ﺭﺍﻩ ﻓﺮﻫﻨﮓﻭ ﺩﺍﻧﺶ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻣﺮﺯ ﺗﻮﺍﻧﺎﯾﯽ خود ﺑﻪ ﺧﻮﺍﻧﻨﺪﮔﺎﻥ ﺑﺸﻨﺎﺳﺎﻧﯿﻢ.ﯾﮑﯽ ﺍﯾﺮﺍﻧﯽ ﻭ ﺩﯾﮕﺮﯼ ﺑﯿﮕﺎﻧﻪ، ﻭﻟﯽ ﻫﺮ ﺩﻭ (ﮔﺮﭼﻪ ﺩﺭ ﺩﻭ ﺭﺍﺳﺘﺎﯼ ﺟﺪﺍﮔﺎﻧﻪ) ﺍﺯ ﮐﺴﺎﻧﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪﮐﻪ ﺗﻤﺎﻡ ﺯﻧﺪگی ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻭﻗﻒ تعالی ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻭ ﺩﺍﻧﺶ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﻧﺪ.
صاحبان دانش ﻭ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺭﺍ پاس ﺑﺪﺍﺭﯾﻢ. ﺍﯾﻦ ﯾﮑﯽ ﺍﺯ شرطهای پیشرفت ﺩﺍﻧﺶ ﻭ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺳﺎﻟﻢ ﺍﺳﺖ. ﻫﺮ ﺻﺎﺣﺐ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﺩﺭ ﺩﺭﺟﻪﯼ ﺍﻭﻝ ﯾﮏ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺍﻟﺒﺘﻪ ﻧﻤﯿﺘﻮﺍﻥ ﺍﺯ ﯾﮏ ﺍﻧﺴﺎن ﺗﻮقع ﺩﺍﺷﺖ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺟﺰ ﺟﺰ ﺯﻧﺪﮔﯽ ﺧﻮﺩ ﻫﻤﭽﻮﻥ ﯾﮏ ﻓﺮﺯﺍﻧﻪ ﺷﺠﺎع، ﺑﯽ ﺍﺩﻋﺎ، آرام ﻭ ﺯﺍﯾﻨﺪﻩ ﺯﯾﺴﺖ ﺑﺎﺷﺪ. ﺁﻥ ﭼﻪ ﻣﻬﻢﺍﺳﺖ ﺑﺮآیند ﺯﻧﺪﮔﯽ ﻫﺮ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺍﺳﺖ ﻧﻪ توجه ﺑﻪ ﺑﺮﺧﯽ جزئیات ﺯﻧﺪﮔﯽ ﺍﻭ.ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺫﺭﻩ ﺑﯿﻦ ﺑﺪ ﺑﯿﻨﯽ ﻭ ﺑﺎ معیار ﺁﻧﺪﯾﺸﻪﯼ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ صاحبان ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻣﯿﺘﺎﺯﻧﺪ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﻪ ﺍﻓﻮﻝ ﺩﺍﻧﺶ ﻭ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺧﻮﺩ ﯾﺎﺭﯼ می رسانند ﮐﻪ ﻧﻤﯽ ﺗﻮﺍﻧﺪ جامعه ﺍﻧﺴﺎﻧﯽ ﺭﺍ ﻣﻔﯿﺪ افتد. ﺍﮔﺮ ﻗﺮﺍﺭ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺎ عینک بد ﺑﯿﻨﯽ بنگریم ﭼﻪ ﮐﺴﯽ ﺍﺯ ﺁﺳﯿﺐ ﻣﺼﻮﻥ ﻣﯿﻤﺎﻧﺪ؟ ﻣﯿﺘﻮﺍﻥ ﺑﻪ ﺳﺮآﻣﺪ ﺳﺨﻨﻮﺭاﻥ ﺯﺑﺎﻥ ﻓﺎﺭﺳﯽ سعدی ﺍﯾﺮﺍﺩ ﮔﺮﻓﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮﻧﺎﻣﺮﺩﺍﻧﯽ ﮐﻪ ﺳﻨﮓ ﺭﺍ ﺑﺴﺘﻪ ﻭ ﺳﮓ ﺭﺍ گشاده ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻧﺼﯿﺤﺖ ﻣﯿﮑﻨﺪ:
نتوان مرد ﺑﻪ سختی ﮐﻪ ﻣﻦ ﺍﯾﻨﺠﺎ ﺯاﺩﻡ
ﻣﯿﺘﻮﺍﻥ ﺣﺎﻓﻆ ﻏﺰﻝ ﺳﺮﺍﯼ ﺟﺎﻭﺩﺍﻥ ﺯﺑﺎﻥ ﻓﺎﺭﺳﯽ ﺭﺍ ﻣﻮﺭﺩ ﻣﻼﻣﺖ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺩﮐﻪ ﺩﺭ ﺭﻭﺯﮔﺎﺭ ﺳﺨﺖ ﻭﯾﺮﺍﻥ ﮔﺮﯼ ﻫﺎ ﻭ ﮐﺸﺘﺎﺭ ﻫﺎﯼ ﺑﯽ رحمان مغول و هلاکو ﻭ ﺗﯿﻤﻮﺭ ﻭ ﺣﺘﯽ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩﯼ ﺷﺎﻫﺎﻥ "ﺍﯾﻨﺠﻮ" ﻟﺐ ﻓﺮﻭ ﺑﺴﺘﻪ ﻭ ﺳﻤﺮﻗﻨﺪ ﻭﺑﺨﺎﺭﺍ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺧﺎﻟﻪ ﻫﻨﺪﻭﯼ ﺁﻥ ﺗﺮک ﺷﯿﺮﺍﺯﯼ ﺑﺨﺸﯿﺪه ﺍﺳﺖ. ﻣﯿﺘﻮﺍﻥ ﺧﻮﺍﺟﻪ نصیرالدین ﻃﻮﺳﯽ ﻭ ﺭﺷﺪ الدین فضل اله ﺭﺍ ﮐﻪ ﺧﺪﻣﺖﻫﺎﯼ ﻋﻈﯿﻤﯽ ﺑﻪ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻭ ﺩﺍﻧﺶ ﺟﻬﺎﻧﯽ ﮐﺮﺩﻩ اند ﺷﻤﺎﺗﺖ ﮐﺮﺩ ﮐﻪ ﭼﺮﺍ ﺑﺎ ﺩﺳﺘﮕﺎﻩ ﺧﻮﻧﺮﯾﺰ ﻣﻐﻮﻻﻥ ﻫﻤﮑﺎﺭﯼ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﻧﺪ. می توان ﺑﻪ ﭘﻮﺭ ﺳﯿﻨﺎ ﺍﯾﺮﺍﺩ ﮔﺮﻓﺖ ﮐﻪ ﭼﺮﺍ ﺑﻪ ﻗﻮﻝ ﺧﻮﺩﺵ ﺣﻘﺎﯾﻖ ﺭﺍ ﭘﻨﻬﺎﻥ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﮔﻤﺎﻥ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﺒﺎﯾﺪ ﺩﺭﻫﺮ ﺟﺎﯾﯽ ﺣﻘﯿﻘﺖ ﺭﺍ ﻓﺎﺵ ﮐﺮﺩ.
ﻣﯿﺘﻮﺍﻥ ﺍﺯ اﻧﺪﯾﺸﻤﺪ ﺑﺰﺭﮔﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺍﻣﺎﻡ ﻣﺤﻤﺪ ﻏﺰﺍﻟﯽ ﺧﺭﺩﻩ ﮔﺮﻓﺖ ﮐﻪ ﭼﺮﺍ ﺭﻭﺍﻝ اندیشه ﻭ ﺯﻧﺪﮔﯽ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻃﻮﻝ ﻋﻤﺮ ﺧﻮﺩ ﻣﺮﺗﺐ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﺩﺍﺩ ﻭ ﺯﻣﺎﻧﯽ ﺩﺭ خدمت ﺧﻠﯿﻔﻪﯼ ﻋﺒﺎﺳﯽ ﺑﻮﺩﻩ ﻭ ﭼﻨﺪﯼ ﻧﯿﺰ گوشه ﻧﺸﯿﻨﯽ ﺍﺧﺘﯿﺎﺭﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﭼﺮﺍ ﺩﺭ ﮐﯿﻤﯿﺎﯼ سعادت ﺧﻮﺩ ﭘﺮﺩﺍﺧﺘﻦ ﺑﻪ ﺭﯾﺎﺿﯿﺎﺕ ﺭﺍ ﮐﺎﺭﯼ ناﺩﺭﺳﺖ ﺑﻪ ﺣﺴﺎﺏ ﺁﻭﺭﺩ ﺍﺳﺖ؟ ﻭ ﭼﻪ ﮐﺴﯽ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺑﯿﻦ ﺩﺍﻧﺸﻤﻨﺪﺍﻥ ﻭ صاحبان ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻣﯿﺘﻮﺍﻧﯿﺪ ﻧﺎﻡ ﺑﺒﺮﯾﺪ ﮐﻪ نتوان ﺍﺯ ﺍﻭ ﺍﯾﺮﺍﺩ ﮔﺮﻓﺖ؟ولی ﺩﺭ ﻭﺍﻗﻊ
ﻫﻤﻪ عیب ﺧﻠﻖ ﺩﯾﺪﻥ ﻧﻪ ﻣﺮﻭﺕ است و ﻣﺮﺩﯼ
ﻧگهی ﺑﻪ خویشتن ﮐﻦ ﮐﻪ ﻫﻤﻪ ﮔﻨﺎﻩ ﺩﺍﺭﯼ
ﺭﻭﯼ ﺳﺨﻦ ﺑﻪ ﮐﺴﺎﻧﯽ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺍﺯ نادانی ﯾﺎ ﺩﺳﺖ ﮐﻢ ﺣﺴﺎﺩﺕ ﻭ خرﺩﻩﺑﯿﻦ ﺑﻪ دیگران ﻣﯿﻨﮕﺮﻧﺪ.و الا ﺑﺎ ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﻣﺰد، ناسزا و تهمت را ﻧﺜﺎﺭ ﺩﯾﮕﺮﺍﻥ ﻣﯿﮑﻨﻨﺪ ﺣﺮﻓﯽ ﻧﺪﺍﺭﯾﻢ. ﺗﺎﮐﯿﺪ ﻣﯿﮑﻨﻢ: ﻭﻗﺘﯽ درباره ﮐﺴﯽ ﺻﺤﺒﺖ ﻣﯿﮑﻨﯿﻢ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ برآیند زندگی ﻭ ﮐﺎﺭﻫﺎﯼ ﺍﻭ ﺗﻮﺟﻪ ﮐﻨﯿﻢ. ﺧﻮﺩ ﺑﯿﻨﯽ، ﻧﺰﺩﯾﮏ ﺑﯿﻨﯽ ﻭ ﺳﺮﺍﺯﯾﺮ ﮐﺮﺩﻥ ﺩﺷﻨﺎﻡ ﻭ ﺗﻬﻤﺖ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ صاحبان ﻭ ﺑﺰﺭﮔﺎﻥ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺷﺎﯾﺴﺘﻪﯼ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﻫﺎﯼ ﺍﻧﺪﯾﺸﻤﻨﺪ ﻭ ﺁﺯﺍﺩه ﻧﯿﺴﺖ. هر ﮐﺪﺍﻡ ﺑﻪ ﺳﻬﻢﺧﻮﺩ ﺑﮑﻮﺷﯿﻢ ﺗﺎ ﺩﺭ اعتلای ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺍﻧﺴﺎﻧﯽ ﻧﻘﺸﯽ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﯿﻢ ﻭ ﯾﮑﯽ ﺍﺯ راه های ﺭﺳﯿﺪﻥ ﺑﻪ ﺍﯾﻦ ﻫﺪﻑ ﭘﺎﺳﺪﺍﺭﯼ از ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻭ ﻗﺪﺭ ﮔﺬﺍﺷﺘﻦ ﺑﻪﮐﺎﺭﻫﺎﯼ بزرگان ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺍﺳﺖ ﻭ "ﭼﯿﺴﺘﺎ" ﻣﯿﮑﻮﺷﺪ ﺗﺎ ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﻣﺴﯿﺮ ﺩﺭﺳﺖ، ﻧﻘﺸﯽ ﻭﻟﻮ ﮐﻮﭼﮏ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ:
ﻧﺎﻡ ﻧﯿﮏ ﺭﻓﺘﮕﺎﻥ ضایع مکن تا ﺑﻤﺎﻧﺪ ﻧﺎﻡ ﻧﯿﮑﺖ ﭘﺎﯾﺪﺍﺭ
